ഹരിത കര്മ്മ സേന
കേരളത്തിലെ തദ്ദേശസ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ കീഴിൽ മലിനീകരണമുക്തവും ശുചിത്വവുമുള്ള ഒരു പരിസ്ഥിതി സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന മാതൃകാപരമായ ഒരു ജനകീയ കൂട്ടായ്മയാണ് ഹരിതകർമ്മസേന. കുടുംബശ്രീ മിഷന്റെയും ശുചിത്വ മിഷന്റെയും സഹകരണത്തോടെ രൂപീകരിച്ച ഈ സേന, 'മാലിന്യമുക്ത കേരളം' എന്ന ലക്ഷ്യത്തിലേക്കുള്ള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പ്രയാണത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്നു.
ഹരിതകർമ്മസേനയുടെ പ്രധാന പ്രവർത്തനങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:
1. അജൈവ മാലിന്യങ്ങളുടെ ഉറവിട ശേഖരണം
- വീടുതോറുമുള്ള ശേഖരണം: പഞ്ചായത്ത്/നഗരസഭ പരിധിയിലെ ഓരോ വീടുകളിൽ നിന്നും സ്ഥാപനങ്ങളിൽ നിന്നും പുനരുപയോഗിക്കാൻ കഴിയുന്ന പ്ലാസ്റ്റിക്, ചില്ല്, ഇലക്ട്രോണിക് അവശിഷ്ടങ്ങൾ (E-waste), ഉപയോഗശൂന്യമായ വസ്ത്രങ്ങൾ തുടങ്ങിയ അജൈവ മാലിന്യങ്ങൾ കൃത്യമായ ഇടവേളകളിൽ ഹരിതകർമ്മസേനാംഗങ്ങൾ നേരിട്ടെത്തി ശേഖരിക്കുന്നു.
- യൂസർ ഫീ (User Fee): ഈ സേവനത്തിനായി വീടുകളിൽ നിന്നും സ്ഥാപനങ്ങളിൽ നിന്നും സർക്കാർ നിശ്ചയിച്ചിട്ടുള്ള ചെറിയൊരു തുക (യൂസർ ഫീ) ഇവർ ഈടാക്കുന്നു. ഇത് സേനാംഗങ്ങളുടെ ഉപജീവനമാർഗ്ഗമാണ്.
2. മാലിന്യങ്ങളുടെ തരംതിരിക്കലും സംസ്കരണവും
- മെറ്റീരിയൽ കളക്ഷൻ ഫെസിലിറ്റി (MCF): ശേഖരിക്കുന്ന അജൈവ മാലിന്യങ്ങൾ തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങളുടെ കീഴിലുള്ള മെറ്റീരിയൽ കളക്ഷൻ ഫെസിലിറ്റികളിൽ (MCF) എത്തിക്കുന്നു.
- തരംതിരിക്കൽ: ഇവിടെവെച്ച് പ്ലാസ്റ്റിക്, കുപ്പികൾ, കവറുകൾ എന്നിവ വിവിധ ഗ്രേഡുകളായി തരംതിരിക്കുന്നു.
- റീസൈക്ലിംഗ് (Recycling): തരംതിരിച്ച പ്ലാസ്റ്റിക്കുകൾ ക്ലീൻ കേരള കമ്പനിക്കോ മറ്റ് റീസൈക്ലിംഗ് ഏജൻസികൾക്കോ കൈമാറുന്നു. പ്ലാസ്റ്റിക് റോഡ് നിർമ്മാണത്തിനായി ഇവ പൊടിച്ച് നൽകുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
3. ബോധവൽക്കരണവും കൗൺസിലിംഗും
- ഉറവിട മാലിന്യ സംസ്കരണം: ജൈവമാലിന്യങ്ങൾ (ഭക്ഷണാവശിഷ്ടങ്ങൾ മുതലായവ) കമ്പോസ്റ്റ്, ബയോഗ്യാസ് എന്നിവയിലൂടെ ഉറവിടത്തിൽത്തന്നെ സംസ്കരിക്കാൻ പൊതുജനങ്ങളെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും അതിനുള്ള സാങ്കേതിക സഹായങ്ങൾ നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.
- പ്ലാസ്റ്റിക് വിരുദ്ധ സന്ദേശം: ഒറ്റത്തവണ ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്ലാസ്റ്റിക്കുകളുടെ നിരോധനത്തെക്കുറിച്ചും പരിസ്ഥിതി മലിനീകരണത്തെക്കുറിച്ചും ജനങ്ങളിൽ നിരന്തരമായ ബോധവൽക്കരണം നടത്തുന്നു.
4. ഹരിത ചട്ടപാലനം (Green Protocol)
- പൊതുപരിപാടികൾ, കല്യാണങ്ങൾ, ഉത്സവങ്ങൾ, സർക്കാർ സമ്മേളനങ്ങൾ എന്നിവ ഹരിത ചട്ടം (Green Protocol) പാലിച്ചാണ് നടത്തുന്നത് എന്ന് ഉറപ്പുവരുത്താൻ ഇവർ മുന്നിൽ നിന്ന് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഡിസ്പോസിബിൾ പാത്രങ്ങൾക്ക് പകരം സ്റ്റീൽ, സെറാമിക് പാത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാൻ ഇവർ പ്രോത്സാഹനം നൽകുന്നു.
പ്രാധാന്യം: മാലിന്യങ്ങൾ പൊതുവഴികളിലും ജലാശയങ്ങളിലും തള്ളുന്നത് തടയുന്നതിനൊപ്പം, സ്ത്രീകൾക്ക് മികച്ചൊരു വരുമാനമാർഗ്ഗവും സാമൂഹിക പദവിയും ഉറപ്പാക്കാൻ ഹരിതകർമ്മസേനയ്ക്ക് സാധിക്കുന്നുണ്ട്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ കേരളത്തിലെ വികേന്ദ്രീകൃത മാലിന്യസംസ്കരണ മാതൃകയുടെ നട്ടെല്ലാണ് ഹരിതകർമ്മസേന.